گزنه گياهى است يكساله ، نر و ماده كه كه ارتفاع ساقه ى آن به 60 سانتى متر مىرسد ساقه آن راست و چهارگوش بوده و برگهای آن پوشیده از کرک‌های گزنده‌ای است .

قسمت مورد استفاده :1-تمام قسمتهاى گياه جوان 2- شيره به دست آمده از گياه جوان 3- برگ خشك شده

پراکنش جغرافیایی: در ایران در مناطق شمالی در گیلان درهرزویل وجنگل نودی، عمارلو، راه کبوترچاک به زردچیان، رودبار، آستارا، بندرگز ودرآذربایجان در دامنه‌های سهند، زنقاب، دیلمان وارسباران درییلاقات اطراف تهران، شمیرانات ودرکرج دردامنه‌های البرز، کندوان، پل زنگوله ودر طالقان بطورخودرودیده می‌شود .

نحوه جمع آوری

اگر کسی بخواهد برگ گزنه را بچیند به گونه ای که دستش آسیب نبیند،باید طوری آن را لمس کند که خارها روی ساقه فشرده شوند.

سوزشی که از تماس با گزنه احساس می شود ناشی از کُرک یا خار گزنه از یاخته ای روییده و دارای دیواره هایی هز مویچه های سیلیس دار است و نوک ظریف آن را نیز گویچه ای محافظت می کند.به مجرد اینکه نوک این کرک یا خار لمس می شود،ماده تحریک کننده ای وارد پوست می کند که سوزش آور است و موجب تحریک و گاهی آماس پوست می شود.

تركيبات و اثر :

گزنه مقدار زيادى كلروفيل داشته و سم سوزاننده تارهاى آن اثر دارويى كمى دارد . اين سم حاوى هيستامين و مواد ديگرى است . از گياه تازه آن به عنوان مقوى ، مدر ، خونساز وكاهش دهنده ى غلظت قندخون استفاده مى كنند .ريشه و برگ خشك آن نيز اثر مدر خفيف دارد .

گیاه درمانی گزنه

گزنه از نظر طب قديم ايران گرم و خشك است

ضد رماتیسم:
بواسطه دفع مواد مضر باعث بهبوداختلالات ناشی از بیماریهای مزمن متابولیک می‌گردد. همچنین با تحریک موضعی و افزایش خونرسانی باعث رفع درد بطور موقت می‌گردد.
کاهنده حجم پروستات:
به دلیل وجود استرولهای گیاهی که بیشتر در ریشه گزنه می‌باشد در مراحل اولیه بخصوص در افراد مسن منجر به پیشگیری از تورم پروستات می‌گردد. در مراحل خفیف و متوسط اثرات قابل توجهی در کاهش اندازه پروستات و مخصوصاً در رفع علایم انسدادی مجاری ادرار ( ادرار شبانه، سوزش ادرار، تکرر ادرار، شروع دیر هنگام ادرار و ریزش قطره‌ای ادرار پس از پایان ادرار)دارد.
سنگ کلیه :
به دلیل وجود پتاسیم بالا با افزایش ادرار از تشکیل و بزرگ‌شدن سنگ مجاری ادراری جلوگیری کرده و موجب تسهیل در دفع سنگهای کوچک می‌گردد .
التهاب مجاری ادراری:
با افزایش رقت ادرار منجر به کاهش سوزش مجاری ادراری می‌گردد.
عفونتهای ادراری:
با افزایش میزان ادرار باعث دفع سریعتر عفونت وکاهش غلظت ادرار شده و سوزش ادرار را کاهش می‌دهد.
موارد احتیاط و منع مصرف:
بدلیل میزان بالای پتاسیم در کسانیکه اختلال شدید قلبی – عروقی یا کلیوی دارند منع مصرف دارد.
مصرف موضعی گزنه در رماتیسم و آرتروز بعلت تحریک شدید سیستم ایمنی و واکنشهای حساسیتی بیشتر از سه روز مجاز نمی‌باشد.